Nie daj się
NA EMERYTURZE
5 PRAW
5 WAŻNYCH SPRAW
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej chroni Cię także w cyfrowym świecie. Sprawdź, jakie prawa Ci przysługują – niezależnie od metryki.
Twoje prawa obowiązują także w Internecie
Kiedy powstawała Karta praw podstawowych, Internet nie odgrywał jeszcze w naszym życiu takiej roli jak dzisiaj. Nie korzystaliśmy powszechnie ze smartfonów, aplikacji, bankowości internetowej, e-recept czy usług urzędowych online.
Dziś technologie cyfrowe są częścią codzienności - także na emeryturze. Pomagają kontaktować się z bliskimi, zdobywać informacje, korzystać z ochrony zdrowia i usług publicznych, rozwijać zainteresowania czy uczestniczyć w życiu społecznym i kulturalnym.
Nasze podstawowe prawa obowiązują również w cyfrowym świecie. Masz prawo do godności i niezależności, prywatności i ochrony danych, dostępu do informacji, nauki oraz równego traktowania - niezależnie od metryki.
Technologia może wspierać samodzielność, ale szybka cyfryzacja może również tworzyć bariery. Dlatego tak ważne są umiejętności, które pozwalają bezpiecznie i świadomie korzystać z nowych możliwości oraz znajomość praw, które Ci przysługują.
W naszej kampanii zwracamy uwagę na pięć zagadnień:
1
Samodzielność
– możliwość podejmowania własnych decyzji i niezależnego korzystania z technologii.
2
Informacja
– dostęp do zrozumiałych, wiarygodnych informacji.
3
Prywatność
– ochrona danych osobowych i życia prywatnego.
4
Równość
– równe traktowanie niezależnie od wieku i umiejętności cyfrowych.
5
Dostęp do usług
– możliwość korzystania z usług publicznych bez barier i wykluczenia.
Unia uznaje i szanuje prawo osób w podeszłym wieku do godnego i niezależnego życia oraz do uczestniczenia w życiu społecznym i kulturalnym.
Artykuł 25 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej
MOJE SPRAWY, MOJE DECYZJE – TAKŻE ONLINE
Coraz więcej codziennych spraw przenosi się do Internetu. Receptę możesz mieć w telefonie, informacje o swoim leczeniu sprawdzić na Internetowym Koncie Pacjenta, a wiele spraw urzędowych załatwić bez wychodzenia z domu.
Umiejętność korzystania z technologii to nie tylko wygoda. To także samodzielność i niezależność. Nie musisz prosić innych o sprawdzenie informacji, wypełnienie formularza czy załatwienie sprawy, którą chcesz i możesz załatwić samodzielnie. Masz prawo wiedzieć, rozumieć i decydować o tym, co dotyczy Ciebie.
Czytaj dalejBrak umiejętności cyfrowych nie powinien odbierać Ci możliwości korzystania z usług, informacji, kultury czy kontaktu z innymi ludźmi. Nie powinien też zmuszać Cię do rezygnowania z samodzielności ani uzależniać od pomocy innych.
Godność to również możliwość decydowania o sobie i swoich sprawach. Cyfryzacja powinna tę niezależność wspierać, a nie ograniczać.
Masz prawo
do poszanowania swojej godności,
do niezależnego życia,
do uczestniczenia w życiu społecznym i kulturalnym,
do podejmowania własnych decyzji.
Znajdziesz je w Karcie:
art. 1 – Godność człowieka
art. 25 – Prawa osób w podeszłym wieku
PRAWO DO INFORMACJI I NAUKI
Na emeryturze informacja nie staje się mniej ważna. Nadal podejmujesz decyzje dotyczące zdrowia, finansów, bezpieczeństwa i codziennego życia, korzystasz z usług, rozwijasz zainteresowania i chcesz wiedzieć, co dzieje się wokół Ciebie.
Zmienia się natomiast sposób, w jaki informacje do nas docierają. Coraz więcej komunikatów urzędów, placówek ochrony zdrowia, instytucji i usługodawców pojawia się w Internecie, podczas gdy tradycyjnych źródeł, takich jak papierowa prasa, jest coraz mniej. Umiejętności cyfrowe pozwalają samodzielnie odnaleźć potrzebną wiadomość, zamiast czekać, aż przekaże ją ktoś inny.
Internet daje ogromny dostęp do wiedzy, ale wymaga również ostrożności. Obok rzetelnych informacji znajdziesz treści fałszywe i zmanipulowane, próby oszustwa czy materiały stworzone przy pomocy sztucznej inteligencji. Dlatego ważne jest nie tylko znalezienie informacji, ale także sprawdzenie jej źródła i wiarygodności.
Prawo do informacji i nauki przysługuje Ci przez całe życie. Technologia może pomóc Ci korzystać z niego samodzielnie i świadomie.
Czytaj dalejMasz prawo
do otrzymywania i poszukiwania informacji,
do wyrażania swoich opinii,
do nauki,
do zdobywania wiedzy i nowych umiejętności przez całe życie.
Znajdziesz je w Karcie:
art. 11 – Wolność wypowiedzi i informacji
art. 14 – Prawo do nauki
TWOJA PRYWATNOŚĆ I DANE NALEŻĄ DO CIEBIE
Korzystając z Internetu, telefonu, bankowości elektronicznej, mediów społecznościowych czy usług publicznych online, zostawiasz o sobie wiele informacji. To nie tylko imię, adres czy numer telefonu, ale także zdjęcia, wiadomości, informacje o zdrowiu, finansach, zainteresowaniach czy codziennym życiu.
Masz prawo do prywatności również w cyfrowym świecie. To Ty powinieneś decydować, jakie informacje o sobie udostępniasz i komu. Nikt nie powinien bezprawnie wykorzystywać Twoich danych, zdjęć czy informacji dotyczących Twojego życia prywatnego.
Warto też pamiętać, że dane mogą stać się celem oszustów. Fałszywy SMS lub e-mail, telefon od osoby podszywającej się pod pracownika banku, urzędu czy kogoś bliskiego albo spreparowana strona internetowa mogą służyć do zdobycia Twoich danych, haseł lub pieniędzy. Umiejętności cyfrowe pomagają rozpoznawać takie sytuacje i lepiej chronić siebie oraz swoją prywatność.
Prawo do prywatności i ochrony danych nie zależy od wieku ani od tego, jak często korzystasz z technologii. W cyfrowym świecie nadal masz prawo decydować o sobie i swoich informacjach.
Czytaj dalejMasz prawo
do poszanowania swojej prywatności – także w Internecie,
do ochrony swoich danych osobowych,
do informacji o tym, w jaki sposób Twoje dane są wykorzystywane,
do dostępu do swoich danych,
do żądania ich poprawienia, jeśli są nieprawidłowe,
do ochrony informacji dotyczących Twojego życia prywatnego.
Znajdziesz je w Karcie:
art. 7 – Poszanowanie życia prywatnego i rodzinnego
art. 8 – Ochrona danych osobowych
WAŻNE USŁUGI I SPRAWY URZĘDOWE – TAKŻE ONLINE
Coraz więcej spraw urzędowych i usług publicznych przenosi się do Internetu. Online możesz sprawdzić informacje o świadczeniach i dostępnych formach pomocy, złożyć wniosek, wysłać lub odebrać dokument, sprawdzić swoją sprawę czy skontaktować się z urzędem. Wiele informacji, które kiedyś otrzymywaliśmy w urzędzie, pocztą lub telefonicznie, dziś najszybciej znajdziemy właśnie w Internecie.
Dzięki temu wiele spraw możesz załatwić samodzielnie, bez wychodzenia z domu i bez proszenia innych o pomoc. Trzeba jednak wiedzieć, gdzie znaleźć właściwą usługę, jak się zalogować, potwierdzić swoją tożsamość, wypełnić formularz, dołączyć dokument czy sprawdzić otrzymaną odpowiedź.
Umiejętności cyfrowe stają się więc coraz ważniejsze także w kontaktach z administracją i korzystaniu z przysługujących świadczeń. Pozwalają zachować samodzielność i większą kontrolę nad własnymi sprawami.
Cyfryzacja może ułatwiać dostęp do usług i urzędów, ale nie powinna być barierą. Brak umiejętności cyfrowych nie może oznaczać rezygnacji z należnego wsparcia ani samodzielności.
Czytaj dalejMasz prawo
do informacji o świadczeniach i wsparciu, które Ci przysługują,
do korzystania z należnych Ci świadczeń i usług społecznych – także wtedy, gdy coraz więcej związanych z nimi spraw załatwia się przez Internet,
do tego, aby Twoja sprawa była załatwiona rzetelnie i w odpowiednim czasie – w zakresie określonym w Karcie,
do informacji o swojej sprawie i powodach podjętej decyzji – w zakresie określonym w Karcie,
do dostępu do dokumentów instytucji Unii Europejskiej – także w formie cyfrowej.
Znajdziesz je w Karcie:
art. 34 – Zabezpieczenie społeczne i pomoc społeczna
art. 41 – Prawo do dobrej administracji
art. 42 – Prawo dostępu do dokumentów
WIEK NIE WYŁĄCZA Z CYFROWEGO ŚWIATA
Internet i technologie cyfrowe są dziś częścią codziennego życia. Dają dostęp do informacji, usług i kultury, ułatwiają kontakt z innymi, pozwalają rozwijać zainteresowania i uczestniczyć w życiu społecznym.
Nikt nie powinien mówić Ci, że Internet „nie jest dla Ciebie” tylko dlatego, że jesteś osobą starszą. Przekonania, że nie potrzebujesz nowych technologii, nie chcesz z nich korzystać albo nie możesz się ich nauczyć, to stereotypy. Mogą prowadzić do lekceważenia Twoich potrzeb, ograniczania samodzielności i dyskryminacji.
Dyskryminacja może zdarzyć się także w cyfrowym świecie – na przykład wtedy, gdy ze względu na wiek masz mniejsze możliwości niż inni, nie możesz skorzystać z tych samych usług albo z góry zakłada się, że nie poradzisz sobie z technologią. Warto umieć rozpoznawać takie sytuacje i wiedzieć, że nierównego traktowania nie trzeba akceptować.
Masz prawo do równego traktowania – także online. Twoje potrzeby powinny być uwzględniane, gdy informacje, usługi i kolejne obszary życia przenoszą się do Internetu. Masz również prawo do niezależności oraz uczestniczenia w życiu społecznym i kulturalnym – także tym, które odbywa się online.
Czytaj dalejMasz prawo
do tego, aby nie być dyskryminowanym ze względu na wiek,
do równego traktowania – także w cyfrowym świecie,
do tego, aby stereotypy związane z wiekiem nie ograniczały Twoich możliwości,
do godnego i niezależnego życia,
do uczestniczenia w życiu społecznym i kulturalnym – także online.
Znajdziesz je w Karcie:
art. 21 – Niedyskryminacja
art. 25 – Prawa osób w podeszłym wieku
„5 praw, 5 ważnych spraw”
– kampania społeczna
Kampania społeczna „5 praw, 5 ważnych spraw” realizowana jest przez Fundację Pro Cultura w ramach projektu „Nie daj się wyłączyć cyfrowo na emeryturze”.
Kampania prowadzona od listopada 2026 roku do lipca 2027 roku na terenie regionu warszawskiego stołecznego. Jej celem jest zwiększanie świadomości osób starszych na temat praw zapisanych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej oraz pokazywanie, jak ważne są one w codziennym życiu, szczególnie w świecie cyfrowym.
Gdzie spotkacie naszą kampanię?
W prasie lokalnej i mediach internetowych
w artykułach edukacyjnych.
W radiu
w spotach kampanijnych.
Na ekranach LCD
w krótkich spotach kampanijnych.
W przestrzeni publicznej
na plakatach i ulotkach.
W Internecie
na stronach internetowych i w mediach społecznościowych.
Podczas spotkań
w ramach 15 wykładów edukacyjnych poświęconych prawom osób starszych w świecie cyfrowym.
Finansowanie
Kampania jest realizowana w ramach projektu „Nie daj się wyłączyć cyfrowo na emeryturze”, współfinansowanego przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+) w ramach programu Fundusze Europejskie dla Mazowsza 2021–2027.
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej to dokument, w którym zapisano najważniejsze prawa i wolności przysługujące ludziom w Unii Europejskiej.
Została ogłoszona w 2000 roku. Od 1 grudnia 2009 roku, kiedy wszedł w życie Traktat z Lizbony, jest prawnie wiążąca i ma taką samą moc prawną jak traktaty Unii Europejskiej.
Zawiera 54 artykuły. Dotyczą one między innymi godności człowieka, wolności, prywatności, ochrony danych osobowych, dostępu do informacji, nauki, równego traktowania, praw osób starszych, zabezpieczenia społecznego i dostępu do wymiaru sprawiedliwości.
Karta obowiązuje instytucje i organy Unii Europejskiej, a państwa członkowskie – w tym Polskę – wtedy, gdy stosują prawo Unii Europejskiej.
Przeczytaj pełny tekst Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej